Przełomowa zmiana w szkolnych stołówkach w Polsce wchodzi w decydującą fazę. Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r. wraz z uzasadnieniem i oceną skutków regulacji potwierdza wprowadzenie nowych standardów żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży. Przepisy mają obowiązywać od 1 września 2026 r. i obejmą ponad 6,8 mln uczniów w blisko 36 tys. placówek w całym kraju.
Dokument zastąpi rozporządzenie z 2016 roku i wprowadzi zasady oparte na zdrowej diecie oraz tzw. diecie planetarnej, łączącej profilaktykę zdrowotną z troską o środowisko i ograniczaniem marnowania żywności.
Wprowadzenie pełnowartościowych roślinnych posiłków w szkołach to nie tylko kwestia zdrowia, ale również inwestycja w edukację i kształtowanie świadomych wyborów żywieniowych – mówi Patrycja Homa, prezes Fundacji ProVeg. Podkreśla, że kluczowe będzie praktyczne wsparcie szkół i personelu kuchni, aby nowe standardy zostały wdrożone w sposób realny i akceptowany przez uczniów.
Co najmniej jeden w pełni roślinny obiad tygodniowo
Zgodnie z projektem wszystkie szkoły i przedszkola będą musiały serwować co najmniej jeden w pełni roślinny obiad tygodniowo, przygotowany na bazie nasion roślin strączkowych (np. soczewicy, fasoli, ciecierzycy), bez dodatku produktów odzwierzęcych. W dni z daniami mięsnymi lub rybnymi placówki zapewnią alternatywę roślinną, w szczególności opartą na strączkach.
Struktura tygodniowego jadłospisu
Projekt określa ramy menu:
- 1 dzień – obiad w pełni roślinny (na bazie strączków),
- 2 dni – obiad z mięsa świeżego + alternatywa roślinna,
- 1 dzień – obiad rybny + alternatywa roślinna,
- 1 dzień – elastyczny (roślinny, mączny lub rybny),
- co najmniej 2 razy w tygodniu zupy na wywarach warzywnych.
Obiad ma pokrywać 20–30% dziennego zapotrzebowania energetycznego (w ujęciu dekadowym).
Nowe zasady jakościowe
Rozporządzenie wprowadza także:
- obowiązkową obecność warzyw lub owoców w każdym posiłku (z przewagą warzyw),
- większy udział produktów pełnoziarnistych i tłuszczów roślinnych,
- ograniczenie potraw smażonych do maks. 2 razy w tygodniu,
- promowanie produktów sezonowych, lokalnych i ekologicznych.
W sklepikach szkolnych dopuszczone będą napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych, pod warunkiem wzbogacenia w wapń i witaminę B12 oraz spełnienia limitów cukru, tłuszczu i soli.
Dieta planetarna i niemarnowanie żywności
Nowością jest silne zaakcentowanie ograniczania marnowania żywności jako elementu edukacji zdrowotnej, ekonomicznej i klimatycznej. Szkoły mają m.in. dostosowywać porcje do wieku uczniów, umożliwiać wybór dodatków, monitorować ilość wyrzucanej żywności i lepiej planować produkcję posiłków.
Wsparcie dla szkół
Ministerstwo Zdrowia wskazuje na konieczność szkoleń i narzędzi wspierających placówki w dostosowaniu jadłospisów do nowych wymogów. Fundacja ProVeg realizuje ogólnopolski program „Szkoła na Roślinach”, oferujący warsztaty i materiały dla personelu stołówek.
Jak podkreśla Katarzyna Płaza, koordynatorka programu, doświadczenia pokazują rosnące zainteresowanie roślinnymi opcjami w menu oraz ich dobrą akceptację wśród dzieci, pod warunkiem odpowiedniego przygotowania i atrakcyjnego podania.
(ProVeg)
